Czechosłowacja.html |
| | | ca | | | de | | | en | | | es | | | fr | | | it | | | nl | | | no | | | pl | | | pt | | | ru | | | ro | | | fi | | | sv | | | tr | | | vo | | |
| |  |
| Československo I ČSR – II ČSR – III ČSR – ČSR – ČSSR – ČSFR |
|||||||||
|
|||||||||
| Mapy | |||||||||
|
|||||||||
Czechosłowacja (czes. Československo, słow. Česko-Slovensko lub Československo) – państwo w Europie Środkowej istniejące w latach 1918-1992. 1 stycznia 1993 w miejscu Czechosłowacji powstały dwa nowe państwa - Czechy i Słowacja. Kraj graniczył z Niemcami (1945-90: NRD i RFN), Polską, ZSRR (1991: Ukrainą), Rumunią (do 1939), Węgrami i Austrią. Stolicą Czechosłowacji była Praga.
edytuj Oficjalne nazwy
- 1918-1938: Pierwsza Republika Czecho-Słowacka, Republika Czechosłowacka (Česko-Slovenská Republika, Československá Republika - ČSR)
- 1938-1939: Druga Republika Czecho-Słowacka (Česko-Slovenská Republika - ČSR),
- 1945-1948: Trzecia Republika Czechosłowacka (Československá Republika - ČSR)
- 1948-1960: Republika Czechosłowacka (Československá republika)
- 1960-1990: Czechosłowacka Republika Socjalistyczna (Československá Socialistická Republika - ČSSR)
- 1990-1992: Czechosłowacka Republika Federalna, Czeska i Słowacka Republika Federalna (cz. Československá Federativní Republika, Česká a Slovenská Federativní Republika, słow. Česko-Slovenská Federatívna Republika Česká a Slovenská Federatívna Republika - ČSFR).
edytuj Historia
Czechosłowacja powstała w roku 1918 po zakończeniu I wojny światowej z części ziem Cesarstwa Austro-Węgierskiego: Bohemii, Moraw, czeskiej części Śląska, Górnych Węgier (obecnej Słowacji) i Rusi Zakarpackiej. Pierwszym prezydentem kraju został filozof Tomáš Masaryk. Pozostałymi ojcami niepodległej Czechosłowacji byli: Czech Edvard Beneš i Słowak Milan Rastislav Štefánik.
Jednak już po dwudziestu latach naruszono integralność terytorialną Czechosłowacji - na skutek Układu Monachijskiego Wielka Brytania i Francja oddały 29 września 1938 Hitlerowi Kraj Sudecki. W następnych miesiącach Polska zajęła Zaolzie, a Węgry południową Słowację i Ruś Zakarpacką. Wówczas to powołano do życia Drugą Republikę, która nie przetrwała jednak nawet pół roku - 16 marca 1939 III Rzesza przekształciła Bohemię i Morawy w Protektorat Czech i Moraw, na terenie Słowacji niepodległość proklamowała prohitlerowska Pierwsza Republika Słowacka, a na Zakarpaciu powstała efemeryczna Karpato-Ukraina.
Po II wojnie światowej powrócono do formy jednego czesko-słowackiego państwa. W 1948 władzę ostatecznie przejęli komuniści. rezygnacja ze stanowiska dotychczasowego prezydenta Beneša symbolicznie zakończyła krótki okres III republiki. W 1960 roku czechosłowackie władze oktrojowały nową konstytucję, która oficjalnie przekształcała Republikę Czechosłowacką w kraj komunistyczny, dodając do nazwy państwa człon Socjalistyczna. Okres stalinowski zakończył się w Czechosłowacji dopiero w roku 1960, rozpoczynając delikatną odwilż, którą zakończyła Praska wiosna. Reformy tego okresu spowodowały interwencję wojsk Układu Warszawskiego w roku 1968 i przywrócenie władzy tzw. twardogłowych. Jedyną niewycofaną reformą okresu praskiej wiosny było wprowadzenie reformy administracyjnej, która dzieliła kraj na dwie republiki - Czeską i Słowacką Republikę Socjalistyczną.
Pod koniec lat siedemdziesiątych powstała w Czechosłowacji organizacja opozycyjna Karta 77, do której należeli między innymi Václav Havel, Pavel Kohout, Jiří Dienstbier i ks. Václav Malý. Ugrupowanie to przyczyniło się w dużej mierze do obalenia władzy komunistycznej w Czechosłowacji w roku 1989. Wtedy to usunięto ze stanowiska prezydenta Gustáva Husáka, który sprawował władzę od 1960, a na jego miejsce powołano członka Karty - pisarza Václava Havla. W okresie jego rządów kraj przekształcono w republikę federalną, a ostatecznie zatwierdzono rozpad Czechosłowacji i powołanie do życia z dniem 1 stycznia 1993 dwa oddzielne państwa - Czechy i Słowację.
edytuj Zobacz też
