Delft.html |
| | | ca | | | de | | | en | | | es | | | fr | | | it | | | nl | | | no | | | pl | | | pt | | | ru | | | ro | | | fi | | | sv | | | tr | | | vo | | |
| |  |
|
||||
 |
||||
| Provincie |  Zuid-Holland |
|||
| Hoofdplaats | Delft | |||
| Oppervlakte - Land - Water |
24,08 km² 23,21 km² 0,87 km² |
|||
| Inwoners Bevolkingsdichtheid |
95.975 (30 juni 2008)? 4135 inw./km² |
|||
| Geografische ligging | 52°0′43″NB 4°21′34″OL | |||
| Belangrijke verkeersaders | A4, A13, NS Oude Lijn | |||
| Netnummer | 015 | |||
| Postcodes | 2600-2629 | |||
| Officiële website | www.gemeentedelft.info | |||
| Politiek | ||||
| Burgemeester (lijst) | Bas Verkerk | |||
| Bestuur | PvdA, VVD, GL, STIP | |||
| Zetels PvdA Leefbaar Delft CDA VVD GL STIP Stadsbelangen D66 ChristenUnie/SGP SP |
37 11 4 5 4 4 2 2 1 1 3 |
|||
| Bevolkingspiramide | ||||
.png) |
||||
Delft (
uitspraak (info·uitleg)) is een stad en gemeente in Zuid-Holland in Nederland, gelegen aan de Schie, tussen Den Haag en Rotterdam. Op 30 juni 2008 telde de gemeente Delft 95.975 inwoners (bron: CBS).
Delft heeft een historische binnenstad, ontwikkelde zich in de 19e eeuw tot industriestad en profileert zich tegenwoordig, met de aanwezigheid van een Technische Universiteit en het onderzoeksinstituut TNO, vooral als kennisstad.
Binnen de geschiedenis van Nederland is Delft vooral bekend doordat Willem van Oranje er vanaf 1572 heeft geresideerd en er in 1584 werd vermoord.[1] De Oranjes worden sindsdien traditioneel in Delft bijgezet. De bijnaam van Delft is de Prinsenstad.
Hippolytus van Rome is de patroonheilige van de stad.
bewerk Geschiedenis
 Zie Geschiedenis van Delft voor het hoofdartikel over dit onderwerp. |
Delft is ontstaan aan een gegraven waterloop, de 'Delf', en heet daar ook naar; delven betekent graven. Op de verhoogde plaats waar deze 'Delf' de kreekwal van het dichtgeslibde riviertje de Gantel kruiste, was, vermoedelijk sinds de 11e eeuw, een grafelijke vroonhof gevestigd. Delft was mede hierdoor een belangrijk marktcentrum, wat nog te zien is aan de omvang van het centrale marktplein.
bewerk Vanaf 1246
Graaf Willem II verleende Delft op 15 april 1246 stadsrecht. Handel en nijverheid kwamen er tot grote bloei. In 1389 werd de Delfshavensche Schie naar de Maas gegraven, aan welks monding de zeehaven Delfshaven werd gebouwd.
Delft was tot de 17e eeuw een van de grote steden van het graafschap (later provincie) Holland. In 1400 had de stad bijvoorbeeld 6.500 inwoners en was zo de derde stad in grootte, na Dordrecht (8.000) en Haarlem (7.000). In 1560 was Amsterdam met 28.000 inwoners uitgegroeid tot de grootste stad, gevolgd door Delft, Leiden en Haarlem, die elk ongeveer 14.000 inwoners hadden.
In 1536 werd een groot deel van Delft door brand in de as gelegd.
Prins Willem van Oranje resideerde korte tijd in Delft, in het voormalige Sint-Agathaklooster, dat sindsdien Prinsenhof wordt genoemd. Hij werd er op 10 juli 1584 vermoord door Balthasar Gerards.
In de 17e eeuw beleefde Delft door de aanwezigheid van een Kamer van de VOC en door de aardewerkindustrie (Delfts blauw) een nieuwe bloeitijd.
In 1654 werd een groot deel van de stad verwoest door de Delftse donderslag - de ontploffing van een opslagplaats voor buskruit op de plaats waar zich sindsdien de Paardenmarkt bevindt. Op de 'afstand van een kanonskogel' werd een nieuw Kruithuis gebouwd, door architect Pieter Post.
bewerk Vanaf 1672
.jpg)
Vanaf het Nederlandse rampjaar 1672 ging de Delftse economie achteruit. De stad werd overvleugeld door de beide buursteden Den Haag (als bestuurscentrum) en Rotterdam (als havenstad). In de 19e eeuw was er nog maar één plateelbakkerij over: De Porceleyne Fles; dit bedrijf kon als enige blijven bestaan omdat het naast aardewerk ook bakstenen ging produceren.
In 1850 telde de toenmalige gemeente Delft, met een oppervlakte van 5,3 km², 18.642 inwoners [1]. De gebieden Vrijenban en Hof van Delft waren destijds nog geen deel van Delft.
Met de slechting van de stadsmuren in de 19e eeuw en de komst van de trein in 1847 werd Delft weer een aantrekkelijke plek voor nieuwe industrieën zoals de Gist- en Spiritusfabriek (later Gist Brocades, nu onderdeel van DSM), Calvé en Delft Instruments. De oprichting van de Koninklijke Academie (tegenwoordig: Technische Universiteit) in 1842 en het onderzoeksinstituut TNO in 1932, zorgde ervoor dat Delft ook een centrum van techniek en wetenschap werd.
bewerk Na de Tweede Wereldoorlog
|
|
|
|
In de jaren na 1960 werd Delft fors uitgebreid, vooral in zuidelijke richting. Daar verrezen achtereenvolgens de hoogbouwwijken Poptahof en Voorhof, die nog steeds behoren tot de dichtstbevolkte wijken van West-Europa, en de iets minder ambitieus opgezette Buitenhof. Vanaf de jaren tachtig werd, nog zuidelijker, de Tanthof ontwikkeld; Tanthof-Oost als exponent van de zogenaamde 'nieuwe truttigheid', met het onoverzichtelijke stratenplan dat bij dergelijke wijken hoort; Tanthof-West als iets zakelijker ingerichte eengezinswoningenwijk aan de zogeheten 'Derde-Werelddreef'.
Met deze ontwikkelingen is het centrum van Delft als woonstad opgeschoven van de historische binnenstad naar het aan de andere zijde van de spoorlijn gelegen winkelcentrum In de Hoven.
Op 13 mei 2008 brandde de gehele hoogbouw van de faculteit bouwkunde van de TUD binnen 12 uur af.
bewerk Toekomstplannen
Voor de toekomst staat, met de komst van een spoortunnel, de herinrichting op stapel van de Spoorzone — een gebied aan de westgrens van de binnenstad dat door de aanwezigheid van een spoorviaduct al decennialang als een soort niemandsland geldt. Blikvanger van dit project wordt het nieuwe stadskantoor/spoorwegstation. Naar verwachting wordt de nieuwe spoortunnel in 2013 in gebruik genomen. In 2015 moet het stadskantoor af zijn en de oplevering van de laatste woning van het project staat gepland voor 2020.
bewerk Wapen en vlag van Delft
Het wapen van Delft bestaat uit een zilveren schild met daarin een verticale zwarte balk, vaak afgebeeld met golfjes erin. Deze balk staat voor een gracht ('delft'). Dit eeuwenoude wapen werd in 1816 officieel vastgesteld door de Hoge raad van de Adel.
De gemeentevlag bestaat uit 3 horizontale banen, waarvan de binnenste zwart is en de buitenste wit. De vlag werd pas in 1996 officieel vastgesteld door de gemeenteraad maar werd al eeuwen geleden gebruikt, bijvoorbeeld op de Delftse schepen van de VOC.
Delft is de hoofdplaats van het hoogheemraadschap Delfland. De gemeente maakt deel uit van het kaderwetgebied Haaglanden.
bewerk Demografie
bewerk Bevolkingsopbouw
Aan de Delftse bevolkingsopbouw valt vooral het aandeel van mannen tussen de 20 en de 30 op. In 2002 was dit aandeel ongeveer 100% hoger dan het Nederlands gemiddelde. Het aandeel van vrouwen in dezelfde leeftijdscategorie was ongeveer 25% hoger dan het landelijk gemiddelde. Oorzaak van deze verschillen is ongetwijfeld de aanwezigheid van een universiteit die voornamelijk studies aanbiedt die traditioneel populair zijn onder mannen.
bewerk Bestuurlijke indeling
bewerk Wijken
|
Delft is verdeeld in 13 wijken: |
|
Het gedeelte Poptahof in de wijk Voorhof wordt nog wel eens gezien als een aparte wijk, terwijl dit niet het geval is.
bewerk Stadsbeeld
Delft heeft een historische binnenstad met een vrij overzichtelijk stratenplan. Parallel, en grofweg in noord-zuidrichting, lopen de grachten Oude Delft en Nieuwe Delft. Die laatste is beter bekend als achtereenvolgens Lange Geer - Koornmarkt - Wijnhaven - Hippolytusbuurt - Voorstraat.
Tussen deze beide grachten in staat, op wat vermoedelijk de oudste bebouwde locatie van de stad is, de Oude Kerk met haar karakteristieke toren. Die toren wordt de 'Oude Jan' genoemd. Nabij de Oude Jan bevinden zich het Gemeenlandshuis van Delfland met een gotische gevel en het Prinsenhof.
Ten oosten van de twee grachten werd de stad in de loop der eeuwen uitgebreid. Aan de Markt, een zeer ruim plein, staat de Nieuwe Kerk met hierin het praalgraf van Willem van Oranje en de Koninklijke grafkelder. De toren van de kerk is de op één na hoogste kerktoren van Nederland. Eveneens aan de Markt, tegenover de kerk staat het Delftse stadhuis, dat door Hendrick de Keyser in 1618-1620 werd gebouwd rondom het oudste gebouw dat Delft tegenwoordig nog heeft: een toren genaamd het Oude Steen. Op de Markt staat een standbeeld van Hugo de Groot, de rechtsgeleerde die in 1583 in Delft werd geboren.
De Beestenmarkt is vooral in de zomer het uitgaanscentrum van Delft, maar ook op andere plekken nabij de Markt bevinden zich volop horecagelegenheden - met name op de route Burgwal, Brabantse Turfmarkt, Kromstraat, Markt, Nieuwstraat.
bewerk Bezienswaardigheden
-
Delft, gezien vanaf het spoorwegviaduct dat de stad doorsnijdt
bewerk Monumentale gebouwen
- Stadhuis van Delft
- Waag (Delft)
- Oostpoort, stadspoort uit circa 1400
- Gemeenlandshuis
- Het Meisjeshuis
- Het Wapen van Savoyen
- Koornbeurs, vroegere vleeshal
- Kruithuis
- Molslaan 104
- Molen De Roos
- St. Huybrechtstoren
- Watertoren Delft
bewerk Kerken en andere religieuze bouwwerken
- Genestetkerk
- Maria van Jessekerk
- Nieuwe Kerk met het praalgraf Willem van Oranje en de Grafkelder van Oranje-Nassau
- Oud Katholieke kerk aan het Bagijnhof
- Oude Kerk
- Sultan Ahmed Moskee
- St. Hippolytuskapel
- Synagoge
- Vredeskerk of Sacramentskerk
- Zuiderkerk
Zie ook kerken in Delft voor een overzicht van alle kerken
bewerk Hofjes
Er zijn in Delft vier hofjes over van de zeven die de stad ooit rijk was. Dit zijn het hofje van Gratie, hofje van Pauw, het Klaeuwshofje en het Hofje van Almonde.
bewerk Overige bezienswaardigheden
- Agnetapark
- Bagijnetoren
- Botanische Tuin TU Delft
- Markt
- Oostpoort
- Prinsenhof
- ReptielenZOO SERPO
- Vermeer Centrum Delft
Zie ook:
bewerk Delfts blauw
Het aardewerk van Delft het Delfts blauw is erg bekend. Vooral nog te zien bij De Porceleyne Fles.
bewerk Cultuur
Delft kent door haar status als studentenstad en historische stad een keur aan culturele evenementen en gelegenheden. Een recente ontwikkeling in het uiterlijk van Delft is de voltooiing in maart 2005 van de herinrichting van het Zuidpoortgebied aan de zuidkant van de binnenstad, dat met de aanwezigheid van theater, megabioscoop en biblio/media/artotheek het cultuurcentrum van Delft wordt genoemd.
bewerk Musea
- Koninklijke Porceleyne Fles
- Kunstaardewerkfabriek De Delftse Pauw
- Legermuseum
- Mineralogisch-Geologisch Museum
- Museum Lambert van Meerten
- Museum Paul Tétar van Elven
- Nusantara Museum
- Stichting Gereedschap Museum Mensert
- Tabaks historisch museum
- Techniekmuseum
- Stedelijk museum Prinsenhof
- Vermeercentrum
bewerk Bioscopen
De stad Delft beschikt anno 2008 over twee bioscopen:
- Filmhuis Lumen - Twee zalen. Sinds 1996 gevestigd aan het Doelenplein. Lumen is voortgekomen uit het voormalige Filmhuis aan de Kromstraat en is daarmee erfgenaam van de Nederlandse filmhuiscultuur, met een grotere nadruk op kunstfilms dan op publieksfilms.
- MustSee Delft - Zeven zalen. Sinds 2006 gevestigd in het cultuur-/winkelcentrum Zuidpoort.
bewerk Voormalige bioscopen
- Floratheater tegenover het Doelenplein - In de jaren 60 een erotisch filmtheater. Tegenwoordig incidenteel in gebruik als theater/feestzaal.
- Delfia aan de Binnenwatersloot - Gebouwd aan het begin van de jaren 80, vervanging van een eerdere Delfia-bioscoop aldaar. Gesloten in 2006, toen de MustSee open ging.
- Servicebioscoop Merral - Twee zalen. Sinds 1949 gevestigd aan de Voldersgracht. Aanvankelijk heette de bioscoop City, tot hij - na een korte periode van sluiting - in 1989 werd omgevormd tot de servicebioscoop Apollo. Sinds het najaar van 2006 heette de bioscoop Merral, de naam van de keten van Nederlandse servicebioscopen waartoe de bioscoop behoort. In de zaal mocht gerookt worden, behalve bij een kindermatinee. De bioscoop sloot in 2007.
- Studio D aan de zuidkant van de Oude Delft - Het oudste filmtheater van Delft. In de jaren 20 begonnen als Luxor, al snel hernoemd tot Roxy en in 1968 tot Studio D. Sinds 2001 is de functie van bioscoop verdwenen en is het pand verbouwd tot onderkomen van de studentenvereniging C.S.R..
- Ook in het rond 1990 afgebrande theater de Stadsdoelen werden vanaf de jaren 20 regelmatig films vertoond. Op de plek van de Stadsdoelen is nu Filmhuis Lumen gevestigd.
- Het Filmhuis in de Kromstraat werd in 1996 verlaten voor Lumen.
bewerk Theaters/concertzalen
- Theater de Veste in het Zuidpoortgebied. Dit is de stadsschouwburg met ruim 500 zitplaatsen. Het theater werd in 1995 geopend als vervanging voor de inmiddels afgebrande Stadsdoelen en het kleinere Waagtheater aan de Markt.
- Speakers aan de Burgwal - Vanaf de jaren 70 was hier het open jongerencentrum De Eland gevestigd. In de jaren negentig werd het pand grondig verbouwd; waarna De Eland al snel ten onder ging. Het pand ging over in particuliere handen en doet tegenwoordig dienst als café/restaurant/concertzaal/theater voor voornamelijk jongeren.
- Floratheater tegenover het Doelenplein - In 1894 gebouwd als theater van de Katholieke Volksbond. Later vervallen tot pornobioscoop. In 1984 aangekocht en gerestaureerd.
- Microtheater naast de Nieuwe Kerk - Onderkomen van de amateur-theatergroep De Flits
- Max.theater aan het Rietveld - Thuisbasis van Theatergroep Max., die voorstellingen maakt voor "iedereen die zich jong voelt". Voorheen bekend als jeugdtheatergroep Maccus.
- Falie Begijnhof Theater ook aan het Rietveld, in hetzelfde gebouw als Max. - Thuisbasis van het Delfts Toneel Gezelschap (DTG). Het theater is ook te huur voor (amateur) toneelverenigingen zonder eigen theater.
bewerk Evenementen
Grotere Delftse cultuurevenementen en -festivals die een zekere traditie kennen:
- Taptoe Delft - Van 1954 tot 1974 had deze militaire taptoe op de Markt landelijke bekendheid. Het evenement raakte, door het militaire karakter, in de jaren 70 omstreden en verhuisde naar Breda. In 1996 keerde de Delftse editie als showkorpsenfestival terug. Sinds 1999 wordt het weer tweejaarlijks in september georganiseerd. Door bezoekers van de site 'korpsmuziek.nl' werd de taptoe nieuwe stijl uitgeroepen tot Taptoe van het Jaar 2006.
- Jazz Festival Delft in augustus - Vindt sinds 1985 plaats op diverse locaties in de binnenstad.
- De Mooiweerspelen in juni - Straattheater op diverse locaties in de binnenstad. De eerste editie vond plaats in 1988.
- Wolpop - In de jaren tachtig werd dit pop-/cultuurfestival drie maal georganiseerd door leden van Menschen Vereeniging Wolbodo. Na jaren van stilte werd het in 2005 nieuw leven ingeblazen. Tegenwoordig vindt het plaats in december, op het evenemententerrein Lijm&Cultuur aan de Rotterdamseweg.
- Westerpop - Gratis popfestival in augustus. Voortgekomen uit een buurtfestival in de wijk Westerkwartier, dat in 1989 voor het eerst werd georganiseerd. Vanaf 1996 is het festival grootser opgezet en vindt het plaats nabij het station, op het sportterrein bij het Grotius College.
- Delft Chamber Music Festival - Kamermuziekfestival in de Van Mandelezaal van het Prinsenhof. De eerste editie vond plaats in 1997.
- Bluesfestival Delft in februari - Vindt sinds 1998 plaats op diverse locaties in de binnenstad.
- Lichtjesavond - Activiteiten rondom het ontsteken van de kerstverlichting in de binnenstad. Wordt sinds 1998 georganiseerd.
- Boekenbende - Gratis kinderboekenfestival in het najaar tegelijk met de Kinderboekenweek. Sinds 2000 trekt dit jaarlijkse festival meer dan 8000 bezoekers.
- Schaatsbaan op de Beestenmarkt - in december/januari (sinds 2002).
- Skatejam Delft - Gratis muziek-/skatefestival dat sinds september 2003 op de Internationale Autovrije Dag wordt georganiseerd op skatepark De Middenberm. Inmiddels trekt het evenement jaarlijks ruim 7000 bezoekers.
- Nyama Wereldculturenfestival - Multicultureel festival op het Doelenplein en de Markt. Wordt sinds 2004 in de zomer gehouden.
- Dichter bij de bar - Poëziefestival in oktober/november. Wordt sinds 2005 georganiseerd in diverse cafés in de binnenstad.
bewerk Voormalige evenementen
- Delftdag - in de periode ca. 1985 - 2000 werd jaarlijks, rond augustus, Delftdag gevierd. Op diverse locaties in de (binnen)stad van Delft werden evenementen, demonstraties en optredens verzorgd. Tijdens het evenement kreeg het verenigingsleven de kans zich te promoten, maar het was ook een open dag van de gemeentelijke diensten als Politie, Brandweer en Combiwerk.
- Het cabaretfestival Cameretten, sinds 1967 en genoemd naar het pleintje, is in 1988 verplaatst naar Rotterdam.
bewerk Popbands
bewerk Winkelen
- Koopavond op vrijdag.
- Winkelcentra in Delft
bewerk Markten
Op het Marktplein en de Burgwal is op donderdag een warenmarkt van 09.00 - 17.00 uur. Op zaterdag is er markt op de Brabantse Turfmarkt en de Burgwal.
bewerk Media
De voormalige Delftsche Courant was onderdeel van de Haagsche Courant en is na een fusie met het Algemeen Dagblad in 2005 opgegaan in 'AD Haagsche Courant'. De editie van die krant die afhankelijk van het abonnement 's ochtends of 's middags in Delft wordt verspreid, bevat dagelijks enkele kolommen met Delfts nieuws.[2]
Delft kent meerdere gratis kranten. De Delftse Post wordt twee keer per week bezorgd. Delft op Zondag wordt elke zondag rondgebracht. In het verleden werden ook nog wekelijks de Postiljon, de Posthoorn en 'Delft op Donderdag' uitgebracht.
bewerk Onderwijs
De drie belangrijkste scholen voor het voortgezet onderwijs in Delft zijn het Stanislas College, Christelijk Lyceum Delft en het Grotius College. De Technische Universiteit Delft behoort tot de bekendste universiteiten van Nederland.
bewerk Politiek
bewerk Verkeer en vervoer
Delft is goed bereikbaar per auto en openbaar vervoer. De stad ligt ingeklemd tussen de A4 in het westen en noorden, de A13 aan de oostzijde, en de N470 aan de zuidzijde.
Er zijn twee treinstations, station Delft en station Delft-Zuid. Besloten is inmiddels, dat het spoorwegviaduct nabij het eerstgenoemde station, in het centrum, zal worden afgebroken en vervangen door een spoortunnel. Het begin van de werkzaamheden aan deze tunnel is gepland in de loop van 2009.
Verder rijdt tramlijn 1 van de HTM heen en weer tussen Delft en Den Haag en zal in 2009 een tweede tramlijn, werknaam tramlijn 19 (wordt tramlijn 8), tussen Leidschendam en de TU Delft, in gebruik worden genomen.
Over water is Delft te bereiken via het kanaal de Delftsche Schie. Er zijn acht bruggen om het kanaal over te steken. De Kolenhaven in het noorden van Delft wordt door DSM gebruikt. Langs de Schieoevers wordt jaarlijks ongeveer 1 miljoen m³ zand overgeslagen op vrachtschepen [3].
Op 6 januari 2007 begon in Delft een proef waarbij op zaterdagen tussen 11.00 en 18.00 uur gratis gebruik gemaakt kan worden van bussen en trams. De proef duurde een jaar. Het doel om meer bezoekers in de binnenstad te krijgen en daarmee de economie van de binnenstad te versterken werd niet gehaald.
bewerk Bekende Delftenaren
bewerk Partnersteden
Duitsland: Freiberg
Zwitserland: Aarau
Turkije: Adapazari
Nicaragua: Estelí
Zuid-Afrika: Tshwane (voorheen Mamelodi, Pretoria)
Israël: Kfar Saba
bewerk Aangrenzende gemeenten
| Aangrenzende gemeenten | ||
|---|---|---|
| Rijswijk | Den Haag | |
| Midden-Delfland |  |
Pijnacker-Nootdorp |
| Schiedam | Rotterdam | |
bewerk Zie ook
bewerk Externe links
- Stad Delft
- Gemeente Delft
- Bevolkingsgegevens
- Delftse campuswiki informatiesite voor studerend Delft.
| Referenties: |
| Plaatsen in de gemeente Delft |  |
|---|---|
|
Stad: Delft |